ତିନି-ସ୍ତରୀୟ ପ୍ରଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ (I. ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ, II. ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏବଂ III. ଜିଲ୍ଲା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଓ ତାହାଅଧୀନ ଉପକାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ), ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟମାନେ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଗ ଓ ଜିଲ୍ଲା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ/ଉପକାର୍ଯ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସେତୁ ଭାବେ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗ, ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି।

ରାଜ୍ୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପ୍ରଶାସନରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନମୂଳକ, ପ୍ରତିରୋଧକ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସାମୂଳକ ପାର୍ଶ୍ୱ ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସମ୍ମିଳିତ ଅଟେ। ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ୩୦ (ତିରିଶ)ଟି ଜିଲ୍ଲା ସହ ୩.୬୭ କୋଟି ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ଆବର୍ତ୍ତିତ କରେ, ଯାହାରୁ ୩୮% ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି/ଜାତି ଜନସଂଖ୍ୟା ଅଟେ। ଯେଉଁଠି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗ ମାଧ୍ୟମରେ ନୀତି ତୟାରି କରେ, ସେଠାରେ ବିଭାଗୀୟ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ସମସ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତିର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ କରନ୍ତି। ଜାତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଯଥା— (1) ଏନ୍.ପି.ସି.ବି., (2) ଯଜ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, (3) ଏନ୍.ଏଲ୍.ଇ.ପି., (4) ଏନ୍.ଏମ୍.ଇ.ପି., (5) ଏନ୍.ଏଫ୍.ସି.ପି., (6) ଏନ୍.ଏମ୍.ଏଚ୍.ପି., (7) ଆର୍.ଏନ୍.ଟି.ସି.ପି. ଏବଂ (8) ଗଲଗଣ୍ଡ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ନିରୀକ୍ଷଣ ଅଧୀନରେ ରାଜ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟିତ ହେଉଛି।